Regulatoren versus Big Tech: Miljoenenboetes voor illegale gokadvertenties

Het geduld van Europese gokregulatoren met techgiganten uit Silicon Valley raakt op. In Nederland neemt de druk op platforms als Facebook, Instagram en Google toe om hun advertentienetwerken op te schonen van illegale casinodeals. Michel Groothuizen, voorzitter van de Nederlandse toezichthouder Kansspelautoriteit (KSA), gebruikte scherpe taal om de huidige stand van zaken te beschrijven. Hij vergeleek socialemediaplatforms met bandieten in een saloon, en de toezichthouders met sheriffs die ervoor moeten zorgen dat ze niet alleen maar rotjes afschieten als ze door de klapdeuren stappen. De kern van het conflict ligt in de verdienmodellen van Big Tech, die miljarden aan inkomsten genereren uit advertenties geplaatst door wereldwijd opererende niet-gelicentieerde aanbieders.

Hoewel de KSA nog steeds streeft naar vrijwillige medewerking, bereiden haar juridische teams zich voor op een confrontatie die jaren kan duren. De uitdaging is immens, aangezien de technologiebedrijven financiële middelen bezitten die vaak die van staatsautoriteiten overtreffen. Groothuizen waarschuwde dat het verliezen van een zaak erger zou zijn dan er geen te beginnen, wat betekent dat het verzamelde bewijs waterdicht moet zijn. Momenteel werkt een gezamenlijke taskforce, waaronder Google en Meta, aan een EU-brede whitelist. Deze lijst is bedoeld om platforms in staat te stellen advertenties alleen toe te staan van legale, gelicentieerde aanbieders, terwijl alle andere automatisch worden geblokkeerd. De weg vooruit is echter moeilijk, aangezien algoritmen van sociale media vaak falen, waardoor minderjarigen en personen op zelfuitsluitingsregisters worden blootgesteld aan agressieve gokpromoties.

Cijfers en feiten

Recente handhavingsacties in andere EU-lidstaten onderstrepen de toenemende ernst van de sancties. De Italiaanse communicatieautoriteit AGCOM legde onlangs een boete op van 1,35 miljoen euro aan X (voorheen Twitter) wegens schending van de regels voor gokadvertenties. De overtreding betrof negen geverifieerde accounts die doorographique content bleven posten. X blokkeerde slechts zeven van deze accounts na tussenkomst van de toezichthouder, waardoor er twee actief bleven. Meta kreeg in december 2023 nog zwaardere boetes, met een totaal van 6,6 miljoen euro (5,85 miljoen en 750.000 euro) voor soortgelijke overtredingen op Facebook en Instagram. Google had eerder al een boete van 2,25 miljoen euro gekregen in Italië, terwijl Twitch werd veroordeeld tot betaling van 900.000 euro. In Nederland diende de branchevereniging VNLOK in juni een formele klacht in tegen Meta bij de Europese Commissie om de politieke druk te verhogen.

Achtergrond

Illegale reclame is onlosmakelijk verbonden met de zwarte markt. In Italië, waar een totaalverbod op gokreclame geldt, vloeit jaarlijks naar schatting 25 miljard euro weg naar illegale kanalen. De GGR die wordt misgelopen door ongereguleerde sites loopt op tot bijna een miljard euro. Dit cijfer is gelijk aan de gecombineerde gereguleerde online gokinkomsten van acht kleinere EU-landen, waaronder Kroatië, Estland en Slovenië. Experts zoals Ozren Kronja waarschuwen dat radicale reclameverboden de zwarte markt onbedoeld kunnen versterken als legale aanbieders niet meer zichtbaar zijn. Techbedrijven profiteren van dit gebrek aan transparantie en reageren vaak pas als ze met aanzienlijke financiële boetes worden geconfronteerd.

"Big Tech verdient enorm veel geld aan de advertenties van illegale gokaanbieders, in Nederland, in Europa en wereldwijd. Dit is een miljardenindustrie die flink bijdraagt aan hun winstgevendheid. Dit vrijwillig opgeven of er aanzienlijke beperkingen aan opleggen gaat lijnrecht in tegen hun businessmodel. Toch is dat wel wat we van hen vragen, liefst in goed overleg, desnoods met dwang." - Michel Groothuizen, voorzitter van de Kansspelautoriteit (KSA)

Waarom het belangrijk is voor Duitse spelers

De situatie is zeer relevant voor spelers in Duitsland, waar de Interstate Treaty on Gambling 2021 (GlüStV 2021) duidelijke regels stelt voor reclame en spelerbescherming. Gebruikers die op Facebook of YouTube advertenties zien voor casino's die geen licentie hebben van de Joint Gambling Authority of the Laender (GGL), lopen groot risico. Deze niet-gelicentieerde aanbieders negeren doorgaans de maandelijkse stortingslimiet van 1.000 euro en de limiet van 1 euro per draai voor virtuele slots. Bovendien zijn illegale casino's niet gekoppeld aan het centrale LUGAS-bewakingssysteem of het OASIS-uitsluitingsbestand. Duitse spelers moeten strikt zorgen dat ze alleen aanbieders gebruiken die op de officiële whitelist van de GGL staan. EU-brede ontwikkelingen kunnen ertoe leiden dat illegale lokkertjes sneller verdwijnen van sociale netwerken, aangezien de GGL samenwerkt met Europese partners om de handhaving tegen Big Tech te versterken.

Wat het betekent voor GGL-gelicentieerde casino's

Gelicentieerde aanbieders in Duitsland kampen met hoge compliancekosten om aan de regelgevende normen te voldoen. Als Big Tech blijft adverteren voor illegale concurrenten, ontstaat er een enorme marktverstoring. Het KSA-initiatief en de druk van de Italiaanse AGCOM werken in het voordeel van legale aanbieders. Een functionele EU-whitelist die rechtstreeks is geïntegreerd in de advertentie-API's van Google en Meta zou een mijlpaal zijn. Het zou ervoor zorgen dat marketingbudgetten alleen naar de gereguleerde ruimte vloeien waar spelerbescherming en verslavingspreventie prioriteit hebben. Voor Duitse aanbieders betekent dit een stabielere marktpositie op de lange termijn, mits de autoriteiten slagen in hun strijd tegen de "bandieten" van de digitale saloon.